Những năm gần đây, công nghệ VAR ngày càng phổ biến hơn trong bóng đá. Người hâm mộ thường thấy trọng tài ra hiệu hình chữ nhật trước ngực để tạm dừng trận đấu để tham khảo lại tình huống. Vậy khi nào trọng tài được phép sử dụng VAR? Bài viết dưới đây 90phut sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về công nghệ này, cũng như những tình huống áp dụng.
VAR là gì?
VAR (Tiếng anh: Video Assistant Referee) là công nghệ tiên tiến hỗ trợ trọng tài thông qua việc giám sát camera đặt xung quanh. Từ trung tâm VAR, đội ngũ trọng tài có thể quan sát, phân tích tình huống và đưa ra khuyến nghị cho trọng tài chính.
Công nghệ này được áp dụng chính thức tại World Cup 2018 và nhanh chóng trở thành một phần quan trọng trong bóng đá hiện đại. Khi check VAR, những quyết định nhạy cảm như bàn thắng, phạt đền hay thẻ đỏ trực tiếp có độ chính xác cao hơn, giảm bớt tranh cãi.
Khi nào trọng tài được phép sử dụng VAR?
Theo quy định của FIFA và IFAB, trọng tài chỉ được phép sử dụng VAR trong một số trường hợp như sau:
1/ Bàn thắng
VAR được dùng để kiểm tra xem bàn thắng có hợp lệ hay không.
Hệ thống sẽ xem xét tình huống dẫn đến bàn thắng: có việt vị, phạm lỗi, hay bóng đã vượt ra khỏi đường biên trước khi ghi bàn không.
Ví dụ: Trận tứ kết Asian Cup 2019 giữa Việt Nam và Nhật Bản, bàn thắng của đội Nhật đã bị từ chối sau khi VAR phát hiện lỗi.
2/ Penalty (phạt đền)
Đây là yếu tố thường xuyên áp dụng VAR nhất, trọng tài có thể xem lại những pha bóng đá để xác định cầu thủ có phạm lỗi hay không, hoặc có tình huống giả vờ ngã.
Cũng nhờ VAR, nhiều quả Penalty oan ức được xóa bỏ, mang lại sự công bằng cho cả hai đội.
3/ Thẻ đỏ trực tiếp
VAR được sử dụng để xem lại các tình huống bạo lực, phạm lỗi nguy hiểm có thể dẫn tới thẻ đỏ.
Lưu ý rằng: VAR chỉ can thiệp với thẻ đỏ trực tiếp, không áp dụng cho thẻ vàng thứ hai.
Điển hình như tại Premier League, VAR đã giúp trọng tài phát hiện ra pha đánh nguội mà mắt thường bỏ qua.
4/ Nhận diện sai lầm
Trong một số trường hợp, trọng tài có thể nhầm lẫn khi xác định cầu thủ phạm lỗi. VAR cho phép sửa chữa những sai lầm này, tránh dính vào trường hợp “đuổi nhầm người” như vụ việc Kieran Gibbs bị thẻ đỏ oan năm 2014 trong trận Arsenal – Chelsea.
VAR có bị giới hạn không?
Có nhé, đối với một số tình huống, VAR bị giới hạn sử dụng, bao gồm:
Nếu trận đấu đã tiếp tục, VAR sẽ không được gọi ngược lại tình huống trước đó.
VAR không can thiệp vào các lỗi nhỏ như ném biên, phạt góc.
VAR không thay thế trọng tài chính, quyết định cuối cùng vẫn do trọng tài trên sân đưa ra.
VAR được hoạt động như thế nào?
Trọng tài VAR sẽ gửi tín hiệu cho trọng tài chính khi phát hiện tình huống cần xem xét.
Trọng tài chính có thể tham khảo màn hình đặt cạnh sân hoặc nhận thông tin trực tiếp qua tai nghe.
Dấu hiệu “hình chữ nhật” mà bạn thường thấy chính là tín hiệu trọng tài đang tham khảo VAR.
Tại World Cup 2022, công nghệ VAR còn được nâng cấp với hệ thống việt vị bán tự động, giúp xác định tình huống nhanh và chính xác hơn.
Kết luận
Nhìn chung, trọng tài được phép sử dụng VAR trong các trường hợp quan trọng: bàn thắng, penalty, thẻ đỏ trực tiếp và nhận diện sai lầm. Nhằm để tạo nên sự công bằng trong cuộc thi đấu, giải oan cho những pha hiểu lầm, giúp trận bóng 90 phút diễn ra suôn sẻ hơn.